Eén antwoord van de overheid

Ik zou niet meer terug willen

Robin Utrecht is een gedwongen freelancer. Hoewel hij in 2008 al een eigen bedrijf startte om commerciële foto-opdrachten te doen, werkte hij tot 2012 nog in vaste dienst bij het ANP. Maar daar kon hij niet blijven werken. 'Alle fotojournalisten werden ontslagen, ik dus ook. Maar ik was er ook wel aan toe om voor mezelf te beginnen. Ik zou nu niet meer terug willen.'

Bij ANP wist hij zeker wanneer hij moest werken en wanneer hij vrij was. Dat is nu anders. 'Ik weet niet wat ik morgen ga doen, dat is wel eens lastig. Maar in een vaste baan ben je gebonden aan die ene werkgever. Nu heb ik de vrijheid om mooie foto's te maken voor allerlei kranten en tijdschriften zoals Trouw, NRC en National Geographic.'

Gunfactor

Omdat hij al meer dan een decennium nieuwsfotograaf is, was het voor Utrecht relatief makkelijk om als zelfstandige aan de slag te gaan. 'Het draait om de gunfactor. Welke mensen ken je bij welke redacties, bij welk reclamebureau? Ik had al een groot netwerk, dat was een voordeel. Wat ik daarnaast wel eens doe, is contact leggen met bureaus, een keer koffiedrinken om kennis te maken. Daar komt helaas niet vaak werk uit voort. Via-via werkt het beste. En als je binnen bent, blijf je binnen.'

Op eigen initiatief

Utrecht werkt veel op eigen initiatief, in Nederland en daarbuiten. 'Ik ben gedreven, ga zelf op pad, heb veel energie. Ik maak een serie foto's bij een evenement en probeer ze daarna te verkopen. De ene keer lukt dat, de andere keer niet. Als het een paar keer niks oplevert, dan twijfel ik soms aan mijn aanpak. Maar daarna verkoop ik dezelfde foto meerdere keren en weet ik weer dat het werkt.' En als een eerste insteek niet werkt, kan het zijn dat de fotoserie daarna toch actueel en interessant wordt. 'Ik was een keer bij een wedstrijd van het Nederlands Elftal. Het was een saaie wedstrijd, Nederland verloor en ik verkocht geen foto's. Maar daarna begonnen mensen te mopperen op Guus Hiddink die toen coach was. Tijdens de wedstrijd had ik mooie foto’s van hem gemaakt. Die serie verkocht bijzonder goed.'

Balans

De balans tussen commerciële klussen en journalistieke klussen is belangrijk voor een freelance fotograaf. Opdrachten voor kranten leveren minder op dan foto's maken voor een reclamebureau. 'Ik doe misschien 20% commerciële klussen, maar die leveren wel meer dan een kwart van mijn inkomsten op. Van alleen krantenwerk kun je niet leven. Vooral niet als je een gezin met drie kinderen hebt. Ik doe alleen dingen die ik leuk vind, of het nu journalistiek of commercieel is. Je moet het niet met tegenzin doen, dat merk je vaak aan het resultaat.'

‘Voor jonge fotografen die net van de opleiding komen is het nu bijna niet mogelijk om te leven van journalistieke fotografie. De tarieven zijn gewoon te laag, terwijl je wel om de paar jaar flink moet investeren in apparatuur.’

Opdrachtgevers en de Wet DBA

Robin hoeft bijna niet aan acquisitie te doen: 'Ik heb genoeg commerciële en journalistieke opdrachtgevers en doe eigen dingen die ik belangrijk vind. Tegen een extra terugkerende commerciële klus zeg ik geen nee, maar ik hoef zeker niet om opdrachten te leuren.' En de Wet DBA? ‘Over de modelovereenkomst heb ik weinig gehoord. Ik weet eigenlijk niet eens goed wat het is. Zelfs grote commerciële opdrachtgevers vroegen er niet om. Voor mij geldt dat ik op dezelfde manier doorga dan ik al deed en ik voorzie geen problemen.’

Prijzen

Zijn liefde voor het vak vertaalt zich in prijswinnende foto's. Toch zijn de fotografieprijzen voor hem niet zo belangrijk. 'Waardering is mooi, maar je moet de foto’s wel verkopen. Ik ben blij dat ik mijn geld voor een deel kan verdienen met het maken van mooie fotoseries.'